ఆంధ్రప్రదేశ్లో గతంలో వివాహమైన 15–49 ఏళ్ల మహిళల్లో 2.36 శాతం మంది వైవాహిక బంధాల విచ్ఛిన్నాన్ని ఎదుర్కొన్నారని ఒక అధ్యయనం తెలిపింది. ఇందులో చట్టబద్ధంగా విడాకులు పొందినవారు 0.54 శాతం కాగా, విడిగా జీవిస్తున్నవారు 1.82 శాతం. ఈ గణాంకాల ప్రకారం విడిగా ఉంటున్న మహిళల వాటా విడాకులు పొందినవారి కంటే మూడు రెట్లకు పైగా ఉంది.
అధ్యయనంలో వెల్లడైన గణాంకాలు
ముంబైలోని ఇంటర్నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ పాపులేషన్ సైన్సెస్ పరిశోధకులు రూపొందించిన అధ్యయనంలో దేశవ్యాప్తంగా 5,11,604 మంది మహిళలతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన 21,585 మంది మహిళల సమాచారం పరిశీలించారు. జాతీయ స్థాయిలో విడాకులు పొందినవారు, విడిగా జీవిస్తున్నవారి ఉమ్మడి వాటా 1.50 శాతంగా నమోదైంది. దక్షిణాది రాష్ట్రాల సగటు 2.30 శాతంగా ఉంది. తెలంగాణలో ఈ వాటా 2.49 శాతం, తమిళనాడులో 2.46 శాతం, కేరళలో 2.14 శాతం, కర్ణాటకలో 2.05 శాతంగా అధ్యయనం పేర్కొంది.
రాష్ట్రాలవారీగా చూస్తే మిజోరంలో వైవాహిక బంధాల విచ్ఛిన్నం 9.25 శాతంగా, మేఘాలయలో 6.74 శాతంగా నమోదైంది. కుటుంబ ఆదాయ వర్గాల మధ్య కూడా తేడా కనిపించింది: పేద కుటుంబాల్లో ఈ వాటా 1.7 శాతం కాగా, అత్యంత సంపన్న కుటుంబాల్లో 1 శాతంగా ఉంది.
కుటుంబ కోర్టుల గణాంకాలు
కేంద్ర ప్రభుత్వ నమూనా నమోదు వ్యవస్థ 2024 నివేదిక ప్రకారం, దేశ జనాభాలో వితంతువులు, విడాకులు పొందినవారు, విడిగా జీవిస్తున్నవారి ఉమ్మడి వాటా 2014లో 4.1 శాతం నుంచి 2024లో 3.5 శాతానికి తగ్గింది. మహిళల్లో ఈ వాటా 5.4 శాతం, పురుషుల్లో 1.6 శాతంగా ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఇదే కొలమానం 2014లో 5.2 శాతం ఉండగా, 2024లో 5 శాతంగా నమోదైంది.
రాజ్యసభలో కేంద్ర న్యాయశాఖ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్లో 15 ఫ్యామిలీ కోర్టులు పనిచేస్తున్నాయి. ఈ కోర్టుల్లో ఏటా సుమారు 10 వేల కేసులు నమోదవుతున్నాయని కథనం పేర్కొంది.
సంబంధిత సమస్యలపై పరిశోధన
2025లో ‘మ్యారేజ్ అండ్ ఫ్యామిలీ రివ్యూ’ జర్నల్లో ప్రచురితమైన పరిశోధన 22 అధ్యయనాలను సమీక్షించింది. గృహహింస, వరకట్న వేధింపులు, పితృస్వామ్య ధోరణులు, దంపతుల మధ్య సంభాషణ లోపం వంటి అంశాలను వైవాహిక సమస్యలతో సంబంధం ఉన్నవిగా గుర్తించింది. విడాకుల తర్వాత మహిళలు మానసిక ఒత్తిడి, ఆర్థిక ఇబ్బందులు, పిల్లల సంరక్షణ, సామాజిక వివక్ష, న్యాయపరమైన సమస్యలను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉందని ఆ సమీక్ష పేర్కొంది.
ఈ గణాంకాలు విభిన్న కొలమానాలను సూచిస్తున్నందున, రాష్ట్రాల మధ్య లేదా కాలాల మధ్య పోల్చేటప్పుడు వాటి నిర్వచనాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. వైవాహిక బంధాల విచ్ఛిన్నం, విడాకులు, విడిగా జీవించడం—ఇవి సంబంధితమైనప్పటికీ ఒకే అర్థం కలిగిన పదాలు కావు.

